Research article    |    Open Access
International Journal of the Pursuit of Excellence Qualitative Research in Education (IJPEQRE) 2026, Vol. 5(1) 30-50

Okul Müdürlerinin Mesleki Kimlikleri ile İlgili Görüşleri: Nitel Bir Araştırma School Principals' Views on Their Professional Identities: A Qualitative Study

Kürşat YILMAZ

pp. 30 - 50

Publish Date: June 30, 2026  |   Single/Total View: 0/0   |   Single/Total Download: 0/0


Abstract

Bu araştırmada Türkiye’deki kamu okullarında çalışan okul müdürlerinin mesleki kimlikleri ile ilgili
görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Okul müdürlerinin mesleki kimlikleri “okul müdürlüğünü tercih etme
sebepleri, bilgi ve uzmanlık algısı, mesleki rol algısı, mesleki konum algısı, mesleki özdeşleşme ve mesleki
doyum” boyutlarında belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışma
grubu okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde çalışan 35 okul müdüründen oluşmuştur. Araştırmanın
verileri yarı yapılandırılmış bir görüşme formu ile toplanmıştır. Veriler, betimsel analiz ve içerik analizi
teknikleri ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre okul müdürleri okul yöneticiliğini daha çok içsel
sebeplere tercih etmiştir. Okul müdürleri okul yöneticiliğini büyük oranda tecrübeli kişilere danışarak, yaparak
yaşayarak ve araştırarak-internetten araştırarak öğrenmiştir. Katılımcıların rolleri ile ilgili görüşleri büyük oranda
yönetici temasında toplanmıştır. Okul müdürlerinin mesleki konumları ile ilgili olumsuz ve olumlu görüşleri
birbirine yakın oranda olsa da genelde olumsuz görüşler belirtilmiştir. Okul müdürlerinin çok büyük bir
çoğunluğu okul müdürlüğü görevi ile özdeşleştiğini belirtmiştir. Okul müdürleri mesleki doyumları konusunda
da genel olarak olumlu görüşler belirtmiştir. Bu sonuçlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde okul müdürlerinin
genel olarak olumlu bir mesleki kimlik algısına sahip olduğu söylenebilir.

Abstract

In this study aimed to determine the professional identities of school principals working in public schools in
Türkiye. The professional identities of school principals were assessed in terms of "reasons for choosing the
school principal position, perception of knowledge and expertise, perception of professional role, perception of
professional position, professional identification, and professional satisfaction." A basic qualitative research
design was used in the study. The study group consisted of 35 school principals working in preschool, primary,
secondary, and high school levels. Data were collected using a semi-structured interview form. The data were
analyzed using descriptive analysis and content analysis techniques. According to the results, school principals
preferred school principalship mostly for internal reasons. School principals largely learned school
administration by consulting experienced individuals, through hands-on experience, and through research (online
research). Participants' opinions regarding their roles were largely focused on managerial contact. While
negative and positive opinions regarding the professional position of school principals were roughly equal,
negative opinions were generally expressed. A vast majority of school principals stated that they identified with
the role of school principal. School principals also generally expressed positive views regarding their
professional satisfaction. When these results are evaluated as a whole, it can be said that school principals
generally have a positive perception of their professional identity.

Keywords: Kimlik, Mesleki Kimlik, Okul Müdürü, Kamu Okulları, Keywords: Identity, Professional Identity, School Principals, Public Schools


How to Cite this Article?

APA 7th edition
YILMAZ, K. (2026). Okul Müdürlerinin Mesleki Kimlikleri ile İlgili Görüşleri: Nitel Bir Araştırma School Principals' Views on Their Professional Identities: A Qualitative Study. International Journal of the Pursuit of Excellence Qualitative Research in Education (IJPEQRE), 5(1), 30-50.

Harvard
YILMAZ, K. (2026). Okul Müdürlerinin Mesleki Kimlikleri ile İlgili Görüşleri: Nitel Bir Araştırma School Principals' Views on Their Professional Identities: A Qualitative Study. International Journal of the Pursuit of Excellence Qualitative Research in Education (IJPEQRE), 5(1), pp. 30-50.

Chicago 16th edition
YILMAZ, Kursat (2026). "Okul Müdürlerinin Mesleki Kimlikleri ile İlgili Görüşleri: Nitel Bir Araştırma School Principals' Views on Their Professional Identities: A Qualitative Study". International Journal of the Pursuit of Excellence Qualitative Research in Education (IJPEQRE) 5 (1):30-50.

References

    Akmal, T. ve Miller, D. (2003). Overcoming resistance to change: A case study of revision and
    renewal in a US secondary education teacher preparation program. Teaching and Teacher
    Education, 19(4), 409–420. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(03)00025-8
    Aliresioğlu, A. ve Güner, A. (2023). İlk defa müdür yardımcı olmak isteyen öğretmenlerin idareci
    olma tercihleri üzerinde bir inceleme. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 6(1), 34–47.
    https://doi.org/10.47477/ubed.1199137
    Ashforth, B. E., Joshi, M., Anand, V. ve O'Leary-Kelly, A. M. (2013). Extending the expanded model
    of organizational identification to occupations. Journal of Applied Social Psychology, 43(12),
    2426–2448. https://doi.org/10.1111/jasp.12190
    Aslan, G. (2021). İlkokul ve ortaokulların hayati sorunları ve çözüm önerileri: Okul yöneticilerinin
    görüşlerine dayalı nitel bir analiz. Journal of Qualitative Research in Education, 25, 204–242.
    https://doi.org/10.14689/enad.25.9
    Balcı, A. ve Yılmaz, K. (2005). Okul yöneticisi profili araştırması [Yayınlanmamış araştırma raporu].
    Ankara Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
    https://drive.google.com/file/d/1QY_ct9jvndF6M0ncoqlHOwXm8Re74fm8/view
    Başar, U. ve Basım, N. (2015). Örgütsel özdeşleşmenin iş tatmini üzerindeki etkisi: Örgütsel
    politikanın düzenleyici rolü. Yönetim ve Ekonomi, 22(2), 663–683.
    Briggs, A. R. J. (2007). Exploring professional identities: middle leadership in further education
    colleges. School Leadership and Management, 27(5), 471–485.
    Browne-Ferrigno, T. (2003). Becoming a principal: Role conception, initial socialization, role-identity
    transformation, purposeful engagement. Educational Administration Quarterly, 39(4), 468–503.
    https://doi.org/10.1177/0013161X03255561
    Can, E. (2022). Okul yönetiminin sorunları: Okul müdürlerinin değerlendirmeleri. Yaşadıkça Eğitim,
    36(2), 402-433. https://doi.org/10.33308/26674874.2022362411
    Can, N. ve Köse, A. (2015). İlkokul ve ortaokul yöneticilerinin hizmetiçi eğitim ve geliştirme
    kavramlarına ilişkin görüşleri ve beklentileri. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi,12(2), 85–118.
    Canrinus, E. T., Lorenz, M. H., Beijaard, D., Buitink, J. ve Hofman, A. (2012). Self-efficacy, job
    satisfaction, motivation and commitment: Exploring the relationships between indicators of
    teachers’ Professional identity. European Journal of Psychology of Education, 27, 115–132.
    Caza, B. B. ve Creary, S. (2016). The construction of professional identity. İçinde A. Wilkinson, D.
    Hislop, C. Coupland (Edt.), Perspectives on contemporary professional work: Challenges and
    Experiences (ss. 259–285). Edward Elgar Publishing.
    Crow, G. M. ve Moller, J. (2017). Professional identities of school leaders across international
    contexts: An introduction and rationale. Educational Management Administration & Leadership,
    45(5), 749–758. https://doi.org/10.1177/1741143217714485
    Crow, G. M., Day, C. ve Moller, J. (2017). Framing research on school principals’ identities.
    International Journal of Leadership in Education, 20(3), 265–277.
    https://doi.org/10.1080/13603124.2015.1123299
    Cruz-Gonzalez, C., Rodriguez, C. L. ve Segovia, J. D. (2021). A systematic review of principals’
    leadership identity from 1993 to 2019. Educational Management Administration & Leadership,
    49(1), 31–53. https://doi.org/10.1177/1741143219896053
    Cruz-Gonzalez, C., Segovia, J. D. ve Rodriguez, C. L. (2019). School principals and leadership
    identity: A thematic exploration of the literatüre. Educational Research, 61(3), 319–336.
    https://doi.org/10.1080/00131881.2019.1633941
    Çeltek, A. B. (2019). Okul yöneticilerinin mesleki kimlik algıları [Yüksek lisans tezi]. Trakya
    Üniversitesi.
    Demirtaş, H. ve Özer, N. (2014). Okul müdürlerinin bakış açısıyla okul müdürlüğü. Kastamonu Eğitim
    Dergisi, 22(1), 1–24.
    Erginer, A. ve Köse, M. F. (2012). Okul yöneticilerinin yöneticiliği tercih ve bırakma nedenlerine
    ilişkin nitel bir çalışma. E-Journal of New World Sciences Academy, 7(4), 14–28.
    https://doi.org/10.12739/10.12739
    Fagermoen, S. (1997). Professional identity: Values embedded in meaningful nursing practice.
    Journal of Advanced Nursing, 25, 434–441.
    Gökçe-Us, Ö. (2025). Okul yöneticilerinin davranışlarının eylem kimlikleme kuramı çerçevesinde
    incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
    Güngör, S. ve Taşdan, M. (2018). Arafta bir mesleğin kimlik inşası: Okul yöneticilerinin mesleki
    kimliklerine ve rollerine ilişkin değerlendirmeleri. 13. Uluslararası Eğitim Yönetimi Kongresi,
    10-12 Mayıs 2018, Sivas.
    Hsieh, H. F. ve Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative
    Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
    İşleyen, Y. (2024). Okul yöneticilerinin yaşadığı sorunlarla ilgili araştırmaların incelenmesi (2014-
    2022). International QMX Journal, 3(2), 1209–1216. https://doi.org/10.5281/zenodo.10793030
    Karanika-Murray, M., Duncan, N., Pontes, H. M. ve Griffiths, M. D. (2015). Organizational
    identification, work engagement, and job satisfaction. Journal of Managerial Psychology, 30(8),
    1019–1033. https://doi.org/10.1108/JMP-11-2013-0359
    Karasoy, M. (2010). Okul müdür yardımcılığından müdürlüğe geçiş ve bu süreçte karşılaşılan
    sorunlar [Yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
    Karataş, İ. H. (2022). Türkiye’de okul yöneticiliğinin açmazları. Okul Yönetimi, 1(1), 9–18.
    https://izlik.org/JA77AZ76XN
    Karataş, İ. H. (2024). Müdür yardımcıları mesleklerini nasıl algılıyorlar? Bir olgubilim araştırması.
    Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 59(59), 47–66.
    https://doi.org/10.15285/maruaebd.1268271
    Karataş, İ. H., Aydın, B. ve Kara, M. (2020). Türkiye okul yöneticileri raporu 2020. Öncü Okul
    Yöneticileri Derneği Yayını.
    Karataş, İ. H., Oğuz-Coşkun, Y., Aydın, B. ve Kara, M. (2021). Türkiye okul yöneticileri raporu 2021:
    Türkiye’de müdür yardımcıları. Öncü Okul Yöneticileri Derneği Yayını.
    Kasalak, G. (2020). Okul yöneticileri kendi mesleki gelişim etkinliklerini nasıl algılıyorlar? Yaşadıkça
    Eğitim, 34(1), 111–130. https://doi.org/10.33308/26674874.2020341139
    Kesmen, K., İşlek, Ö., Yılmaz, M. ve Aksu, F. F. (2023). Eğitim yönetimi alanında yüksek lisans
    yapmanın okul yönetimine etkileri: okul yöneticilerinin görüşlerine dayalı nitel bir analiz. Journal
    of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(70), 3817–3828.
    https://doi.org/10.29228/JOSHAS.72910
    Kirişçi-Sarıkaya, A. ve Fayda-Kınık, F. Ş. (2025). Leadership identity in Schools: A qualitative
    inquiry with school administrators. National Journal of Education Academy, 9(2), 185–209.
    https://doi.org/10.32960/uead.1749120
    Luthans, F. (1992). Organizational behavior. Mc Graw Hill.
    Madden, T. (2003). Okul yöneticileri ve öğretmenler için düzenlenen hizmet içi eğitim etkinliklerinin
    değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
    MEB (2009). Türkiye’de okul liderliğinin geliştirilmesi konferansı. MEB Dış İlişkiler Genel
    Müdürlüğü, 9-10 Nisan 2009, Ankara.
    Merriam, S. B. ve Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research. John Wiley & Sons, Inc.
    Molla, N. ve Castello, M. (2022). Characterisation of the professional identity of school principals.
    Journal for the Study of Education and Development, 45(4), 804–841.
    https://doi.org/10.1080/02103702.2022.2096289
    Molla, N., Castello, M. ve Nail, O. (2022). The identity of school principals. İçinde C. Monereo (Edt.),
    The identity of education professionals: positioning, training, and innovation (ss. 155–180).
    Information Age Publishing.
    Mommers, J., Runhaar, P. ve Den Brok, P. (2026). Who am I? – Exploring secondary education
    school leaders’ professional identity. Educational Management Administration & Leadership,
    54(1), 200–219. https://doi.org/10.1177/17411432241230978
    Mthuli, S. A., Ruffin, F. ve Singh, N. (2022). ‘Define, Explain, Justify, Apply’ (DEJA): An analytic
    tool for guiding qualitative research sample size. International Journal of Social Research
    Methodology, 25(6), 809–821. https://doi.org/10.1080/13645579.2021.1941646
    Murakami, E. T. ve Törnsen, M. (2017). Female secondary school principals. Educational
    Management Administration & Leadership, 45(5), 806–824.
    https://doi.org/10.1177/1741143217717273
    Neary, S. (2014). Professional identity: What I call myself defines who I am. Career Matters, 2(3),
    14–15.
    Nordholm, D., Arnqvist, A. ve Nihlfors, E. (2023). Principals’ identity: Developing and validating an
    analysis instrument in the Swedish context. International Journal of Leadership in Education,
    26(2), 185–200. https://doi.org/10.1080/13603124.2020.1804621
    OECD - Organisation for Economic Co-operation and Development (2016). PISA 2015 results
    (Volume II): Policies and practices for successful schools, PISA. OECD Publishing.
    http://dx.doi.org/10.1787/9789264267510-en
    OECD - Organisation for Economic Co-operation and Development (2020). Results from TALIS 2018:
    Volume II – Turkey Contry Note. OECD Publishing.
    https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/about/programmes/edu/talis/talis2018participantnotes
    /volii/TALIS2018_CN_TUR_Vol_II.pdf
    Peretomode, V. F. ve Dinzei, M. M. (2019). Professional development needs of public and private
    secondary school principals in Delta State, Nigeria. International Journal of Educational
    Administration,11(1), 7–21.
    Polat, S., Uğurlu, C. T. ve Bilgin-Aksu, M. (2018). Okul yöneticilerinin kendi mesleki gelişimleri ve
    okulu geliştirmeye yönelik liderlik davranışlarına ilişkin görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar
    Dergisi, 6(1), 205–224. https://izlik.org/JA54JD26EW
    Popoola, J. K. (2005). Organizational identification and commitment as correlates of job satisfaction
    [Doktora tezi]. Washington DC. Howard University.
    Ritacco, M. J. ve Bolivar, A. (2018). School principals in Spain: An unstable identity. International
    Journal of Educational Leadership and Management, 6(1), 18–39.
    https://doi.org/10.17853/ijelm.2018.2110
    Ritacco, M. J. ve Bolivar, A. (2019). A dual and discontinuous professional identity: school principals
    in Spain. International Journal of Educational Management, 33(5), 806–827.
    https://doi.org/10.1108/ijem-11-2016-0235
    Saarukka, S. (2014). How school principals form their leadership identity. Vodenje, 12, 3–18.
    Spector, P. E. (1997). Job satisfaction: Application, assessment, cause, and consequences. Sage.
    Şanlı, E. (2016). Okul yöneticilerinin uzaktan mesleki gelişimleri: Bir model önerisi [Yüksek lisans
    tezi]. İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
    Tabancalı, E. ve Su, Y. (2021). Okul müdürlerinin rol belirsizliği. Journal of Qualitative Research in
    Education, 25, 344–368. https://doi.org/10.14689/enad.25.15
    TDK - Türk Dil Kurumu Sözlükleri. (t.y.). Araf. TDK sözlükleri içinde. 22 Şubat 2025 tarihinde
    https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
    Turgut, O. V. (2022). Eğitim yönetimi alanında lisansüstü eğitim alan mezunların eğitim yönetimi
    programına ilişkin görüşleri [Tezsiz yüksek lisans projesi]. Pamukkale Üniversitesi.
    Uçar, R. (2005). İlköğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin MEB hizmet içi eğitim
    uygulamalarına ilişkin görüşleri (Van ili örneği) [Yüksek lisans tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi,
    Van.
    Ummanel, A., McNamara, G. ve Stynes, M. (2016). The career paths of primary school principals in
    Ireland. Irish Educational Studies, 35(1), 57–71. https://doi.org/10.1080/03323315.2016.1151373
    Varışlı-Demirbaş, R., Ulutaş, M. ve Aymaz, K. (2024). Okul müdür yardımcılığından öğretmenliğe
    göç: Nitel bir araştırma. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı
    Dergisi, 3(2), 60–70.
    Weiss, H. M. (2002). Deconstructing job satisfaction: Separating evaluations, beliefs and affective
    experiences. Human Resource Management Review, 12, 173–194. https://doi.org/10.1016/S1053-
    4822(02)00045-1
    Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi, 5(1), 30-50.
    Yılmaz
    50
    Yang, L., Qı, L. ve Zhang, B. (2022). Concepts and evaluation of saturation in qualitative research.
    Advances in Psychological Science, 30(3), 511–521.
    https://doi.org/10.3724/SP.J.1042.2022.00511
    Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. Baskı). Seçkin.
    Yıldız, S. (2023). Okul müdürlerinin mesleki kimlik oluşum süreçlerinin incelenmesi [Yüksek lisans
    tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
    Yılmaz, K. (2024). Okul yöneticiliği meslekleşmeden okul müdürleri güçlenebilir mi? Okul Yönetimi
    Dergisi, 4(2), 106–110. https://izlik.org/JA39ER54RY
    Yılmaz, K. (2025a). Araştırmalara göre Türkiye’deki okul yöneticilerinin mesleki kimliği. Okul
    Yönetimi Dergisi, 5(1), 6–17. https://izlik.org/JA92PF59ZL
    Yılmaz, K. (2025b). Türkiye’deki okul müdürlerinin mesleki kimliği ile ilgili bir kavramsallaştırma
    denemesi. Alanyazın Dergisi, 6(2), 91–105. https://doi.org/10.59320/alanyazin.1762004
    Yılmaz, S., Culha, A., ve Taşdemir, A. (2022). Okul yöneticiliğinin tercih edilme sebepleri ve yönetici
    görevlendirme süreçlerinin incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(1),
    817–843. https://doi.org/10.17152/gefad.951448
    Yirmibeş, A. (2017). Öğretmenlerin aktivist ve teknisyen mesleki kimliklerinin psikolojik iyi oluşları
    ile ilişkisi [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
    Yücel, Ş., Yücel, A. B. ve İlge, M. Ş. (2022). Okul yöneticiliğinin tercih edilme nedenlerine ilişkin
    nitel bir çalışma. International Social Sciences Studies Journal, 8(106), 4475–4484.